Wat is jouw muzikale idioom als je naaar muziek luistert?
Pop, klassiek techno, jazz. wereldmuziek, live-concerten: voor veel mensen hoort het bij hen als een kledingstijl of eten. Zo vanzelfsprekend is het. Voor niet iedereen is het even belangrijk of het thuis op een concertaal lijkt, al was het maar omdat niet iedereeb de ruimte heeft om een paar flinke speakers te plaatsen. Zoveel mensen, zoveel zinnen.
Er zijn ook tussenoplossingen, maar een echt goede sudio is duur. De kosten van een goede tweedehands auto ben je zomaar kwijt. En dan moet je ook door de bomen het bos nog maar blijvren zien. Er is zoveel aanbod en elke audiowinkel heeft zijn eigen keuzes gemaakt uit een beperkt aantal merken, al was het maar uit ruimtegebrek.
Eigen gehoor
Als je ‘hoog in de audiofiele boom wilt klimmen’, zul je vooral op je eigen gehoor moeten vertrouwen. Door een paar luisterafspraken te maken, kom je er vanzelf achter wat jouw favoriete klankkleur is: analoog en warm, zoals een plaat soms klinkt of open en analytisch, zoals een digitale concertregistratie. Voor beide zijn oplossingen en alles ertussenin. Het is niet zo dat elk audio-systeem voor elke muzieksoort rven geschikt is.
Maar elke audioset, of het hart nu wordt gevormd door een versterker en platenspeler of een streamer-dac en actieve loudspeakers: elk systeem is zo goed als zijn zwakste schakel en dat hoor je. Zwakke schakels kunnen verbeterd worden zonder eindeloos te upgraden en apparaten te vervangen door duurdere, maar door mindere elektronica-onderdelen te vervangen door betere. Dit wordt modificeren (aanpassen) genoemd. Een term die we kennen uit de biotechnologie.
|
Elke ketting is zo sterk als zijn zwakste schakel Mijn eerste ervaring daarmee, deed ik op toen ik mijn systeem zo’n tien jaar had. Naarmate ik mijn Densen-versterker verder liet modificeren en de stroomvoorziening optimaliseerde, bleef de hoogweergave achter, met name blazers en percussie. Ik nam aan dat het in de tweeter zat. Na vervanging door een veel betere die tevens een breder spectrum kon weergeven, bleek hoe groot het kwaliteisverschil was. Tevens werd het filter aangepast op de nieuwe configuratie. Omdat Linn natuurlijk liever een upgrade verkoopt naar active crossovers, begrijp ik dat een intern filter voor verbetering vatbaar is. Waarom een zwakke tweeter, actief zou moeten worden aangestuurd, desnoods met een extra versterker (Linn maakt zelfs tri-amping mogelijk) is mij niet duidelijk. Ik ben blij dat ik nooit aan Linn Active begonnen ben. Ik zou op suboptimaal niveau zijn blijven steken en geheel afhankelijk geworden van een Linn versterker-speakercombi. De ingrijpende modificatie van mijn Linn-speakers is in 2017 gedaan door TripleM Audio in Rhenen, een winkel annex audiomerk dat nu niet meer bestaat. |
Test van een netwerkkabel
Op aanbeeling van een Brabantse kabelmaker testte ik de Linkup 22AWG cat8 networkcable. Deze is te koop via Amazon. De kabel is zeer robuust gemaakt en ik vergeleek hem in exact dezelfde setup als mijn eigen ATAudio-kabels met zilveren kern. Dat wil zeggen: twee dezelfde kabels tussen kabelmodem (Ziggo) en NVArcher-netwerkswitch en tussen switsch en streamer (Lumin U2).
De Linkup komt per meter op 75 Euro uit; een schijntje van de 6n-silver ATAudio. Op het eerste gehoor heb ik me laten verbluffen door de enorme transparantie van de Linkup. Het hoog gaf veel extra details weer; het laag leek dieper. Een vriend die meeluisterde had hetzelfde. Dit was na twee dagen inspelen. De kabel had dit nauwelijks nodig: hij klonk vanaf het begin zeer open.
Geen muziek
Bij nader luisteren en inzien bleek de kabel iets te missen: namlijk dat wat geluid tot muziek maakt: muzikaliteit en natuurlijkheid van de weergeve, Hij precies ook, hij bkeef hard en vkak klinken; hij miste de akoestische warmte van livr-gespeelde instrumenten, Uiteindelijk concludeerdem we dat de kabel, althans in mijn setup van Linn-Densen-Atoll en Lumin niet muzikaal klonk en dat ook niet zou gaan doen.
Kanttekeningen
Het blijft dat deze kabel goed gemaakt is en zeer precies weergeeft. Ik acht het daarom goed mogelijk dat de Linkup in een andere setup wel muzikaal presteert, bijvoorbeeld in een systeem met grotere luidsprekers met meer drivers dan de drie waarvan mijn speakers gebruik maken. Zie het als een douchekop met drie, dan wel negen gaatjes: dek je er eentje af dan geven de overige twee oneveredig veel druk. Dat gebeurt in mijn setup, waar het extra hoog, het midden van mijn breedbandige tweeters sterk aantast. Zang en stemmen trekken zich terug en het gehele geluidsbeeld vervlakt: weg muzikale beleving, In een setup waar een speaker vier, vijf of meer weergevers heeft en dus de crossovers de frequenties subtieler verdelen, gebeurt dit wellicht niet, of veel minder.
Muziekstijl
Daarnaast ervaren veel mensen extra hoog en laag als prettig. Het hangt wellicht ook af van de muziekstijl die je verkiest: mijn set is opgebouwd om klassiek, jazz en onversterkte opnamen weer te geven en doet weinig spannends met popmuziek.
Audioketen
Wat mij betreft is eens te meer duidelijk dat ‘Elke ketting zo sterk is als zijn zwakste schakel’. In mijn audioketen bleek één enkele netwerkkabel in staat de muzikaliteit uit te wissen, waarbij nogmaals gezegd dat dat niet voor elke goede setup hoeft te gelden.
Ik houd de vinger aan de pols bij de audiofielen die ik ken.
|
Streamer in plaats van een desktop als muzikale bron Mijn tweede ervaring met een zwakke schakel was een paar jaar later, toen ik mijn eerste d/a-converter inruilde voor een duurder model: De Atoll dac-100 door zijn grote broer de dac-300. De geoptimaliseerde desktop, inclusief usb-filter reageerde negatief op de veel betere dac. De 300 liet genadeloos alle minpunten van de computer horen, hoewel hij was voorzien van een gemodificeerde voeding, voedingsbuffers, audiofiel geheugen en verbeterde interne bekabling. Dit alles is nu alleen nog goed genoeg voor een strak tv-bleeld met super-leesbare ondertiteling. Voor mij was dit het sein om over te stappen naar een hoogwaardige streamer. En hoor: de kwaliteit van de dac betaalde zich ineens uit in veel grotere precisie en muzikaliteit. |