Mijn audiologische speurtocht begon met een versterker en een set speakers. Ik wist onmiddellijk dat ze bij elkaar pasten. Advies van een audiowinkel was daarbij ondersteunend. Ik weet nog wat ik vroeg: ‘Wat past er nog meer bij Linn, behalve Linn zelf?’ ‘Densen’ kwam het prompte antwoord en ze hadden een inruilexemplaar staan, die ik thuis mocht uitproberen. Linn werd me ook aangeraden, maar dat vond ik veel te duur.
Wat ik me ook nog precies herinner, is hoezeer de Densen me op eerste gehoor tegenviel. Maar in de winkel was ik gewaarschuwd dat de versterker een paar dagen ‘uit’ had gestaan en dat hij vanaf een ‘koude start’ een paar uur inspeeltijd nodig had. Het verschil tussen een ‘koude’ en een ‘warme’ Densen bleek enorm: van niks naar alles. Het uiteindelijke verschil in muzikaliteit met mijn Rotel-versterker was onmiskenbaar. De nieuwprijs van de Densen lag wel twee keer zo hoog. Ook maakte de Densen het klankverschil duidelijk tussen Sony-tuner en Rotel cd-speler in het voordeel van de veel goedkopere Sony.
Nu mijn set “af” is, realiseer ik me dat het een gelukje was dat mijn basis meteen goed klopte.
Uitverkoop
Van dertig jaar geleden tot nu ken ik verhalen van muziekliefhebbers die ergens ‘in de uitverkoop’ een versterker, vrijwel blindelings kochten, omdat hij zulke goede recensies had, maar de bijpassende speakers niet konden vinden.
Een illusie armer over de aanschaf belandde het apparaat op Marktplaats. Ik ken zelfs mensen die hun audiofiele hobby in de wilgen hebben gehangen, omdat ze wel geld bleven uitgeven, maar klankmatig nooit vonden wat ze zochten.
Audio is geen stamppot
Iemand die ik al lang ken en als elektrotechnisch ingenieur in de audiobranche werkzaam is, wil weer van een dure set speakers af, omdat ze niet matchen met de rest van zijn setup. De speakers waren duur geweest, maar hij had ze voor een prikkie kunnen kopen. Maar een audioset is geen Hollandse stamppot waarvan aardappel en ui de basis vormen. Het luistert nauwer. Hoewel meerdere wegen naar Rome leiden, hadden mijn versterker en speakers een match, los van waar ik ze beluisterde; in een volle ruimte; in een lege ruimte; het klankbeeld werd wat warmer of scheller maar de basis-soundstaging bleef overeind, en het evenwicht tussen hoog-, midden- en laagweergave ook. Ik heb uitdrukkelijk gezocht naar een analytisch, open klankbeeld, met nadruk in het stemgbied, wat in mijn geval enigszins ten koste is gegaan van het ‘hoog’ en het iets in het laag. Dit constateerde ik toen ik een set Linkup 22awg netwerkkabels testte: veel, hoog, meer laag en het midden dat zich terugtrok. Als prijs trok de linkup alle ‘muziek’ uit mijn systeem. Het geluidsbeeld vervlakte en muziek verviel weer tot ‘geluid’.
Analoog of digitaal klankbeeld
Ik heb destijds bewust voor een ‘gesloten’ loudspeaker gekozen, omdat ik vond dat daarbj mijn muziekstijlen van voorkeur het best tot hun recht kwamen: klassiek en jazz. Maar dat kan voor ieder verschillend zijn. Ik denk wel dat het goed is te weten welke muziekstijlen jij het liefst hoort en of je uit bent op een ‘analoge’ (meer warme klank) of een analytisch klankbeeld (of digitaal, zoals het onderscheid nu vaak gemaakt wordt), veel bass, minder bass alvorens je gaat zoeken en je laat adviseren. Dat alles stond los van ‘dure’ bekabeling, kabels ‘van de rol’ of demping van de afspeelruimte.
Gekleurde weergave
Mijn meest opvallende conclusie is van het laatste halfjaar. Vanaf het moment dat mijn setup zijn optimum bereikte: naarmate het geluidsbeeld natuurlijker werd, dat wil zeggen de klank van de instrumenten de werkelijkheid dichter benadert, wordt de weergave ‘als vanzelf’ meer gekleurd. Dat heeft, naar mijn idee, niet zoveel te maken met een ‘analoge’ of ‘digitale’ voorkeur, maar veeleer met de akoestiek van de ruimte waar de opname is gemaakt en of het om een akoestische of versterkte opnamesessie gaat. Er wordt, om de ‘ analoge warmte’ van een setup aan te geven, vaak onderscheid gemaakt tussen een buizen- en een transistorversterker. Dat is afhankelijk van persoonlijke voorkeur. Sommige modellen staan in elk geval mooier in je interieur dan ‘een transistorenbak’, al zou ik de duurdere vintage-modellen van Sansui wel eens opengewerkt willen zien. Ook mijn eigen Densen bestond ooit uit niet meer dan een smd-motherbord, een viertal voedingselco’s en een rinkerntrafo. Bedrading ontbrak. Zowel van binnen als van buiten een minimalistisch ontwerp. Na verschillende modificaties is de mooiigheid van het binnenwerk verdwenen, maar de muzikaliteit sterk toegenomen. ‘Hier vind je wat en daar laat je wat’, zegt men dan. Hetzelfde geldt feitelijk voor de nadruk op het stemgebied, ten koste van de hoog- en laagweergave. Mijn ervaring met een ‘buizengeluid’ beperkt zich tot dat van een jaren-vijftig buizenradio: Heel nostalgisch en sympathiek mono, maar als audofiele muziekliefhebber ben ik blij in de éénentwintigste eeuw te leven. Ook denk ik dat goede audio betaalbaarder is geworden, net als cen computer. De kunst is nog steeds door de bomen het bos te blijven zien.
Muzikaal wonder
In de loop der jaren is de hoeveelheid ‘muziek’ in de weergave, in stapjes steeds verder toegenomen: instrumenten hebben steeds meer een natuurlijke klank gekregen, maar het blijft een benadering van de werkelijkheid, meer niet. Naar mijn gehoor een goede, dat wel. In vergelijking met zelfs nog maar een half jaar geleden, toen switch, netwerkkabel en een coaxiale kabel nog suboptimaal waren, reageren nu vrijwel al mijn bezoekers op wat ze horen. Op het oog subtiele aanpassingen hebben in mijn uiteindelijke setup tot een enorme klankverbetering geleid. Het zat ‘m in de combi van switch en netwerkkabel, maar het grootste muzikale wonder kwam van de coaxiale kabel tussen dac en streamer: mijn set ging ‘kleuren’. Als je het verschil niet zelf geconstateerd hebt, is het lastig te geloven. Het mooiste compliment dat mijn audio tot nu toe kreeg, was van een vriendin:’Toen ik op het toilet zat, klonk het nog prachtig.’ Dat is pas soundstaging.
Zulke complimenten gun ik iedere audiofiel en muziekliefhebber.
Mocht dit weblog, of ikzelf je op weg kunnen helpen, dan is dat veel waard. Laat maar weten.
